بر اساس ارقام مطرح‌شده در گزارش ارسالی، درآمد شهرداری تهران در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ به ۲۰۲ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که حدود ۴۱ هزار میلیارد تومان از نصف بودجه سالانه بیشتر است. با این حال، علت دقیق این افزایش و سهم هر یک از منابع درآمدی، به انتشار جزئیات عملکرد مالی شهرداری نیاز دارد.
بودجه سالانه شهرداری تهران در این گزارش ۳۲۲ هزار میلیارد تومان اعلام شده است. اگر نیمی از این مبلغ مبنای مقایسه عملکرد شش‌ماهه قرار گیرد، درآمد مورد انتظار حدود ۱۶۱ هزار میلیارد تومان خواهد بود. وصول ۲۰۲ هزار میلیارد تومان نشان می‌دهد منابع دریافتی از این مبنا فراتر رفته است.
این وضعیت، پرسشی درباره منابع تأمین بودجه پایتخت ایجاد می‌کند: افزایش وصول درآمدها از کدام بخش آمده و عوارض ساخت‌وساز چه نقشی در آن داشته است؟
درآمد شهرداری تهران از چه منابعی تأمین می‌شود؟
در گزارش ارسالی، سه منبع عمده برای تأمین منابع شهرداری تهران مطرح شده است:
- عوارض عمومی، از جمله سهم شهرداری از مالیات بر ارزش افزوده؛
- عوارض مرتبط با توسعه ساختمانی، شامل پروانه ساخت، تراکم و تغییر کاربری؛
- منابع حاصل از فروش املاک شهرداری.
عوارض ساختمانی یکی از بخش‌های مهم این ترکیب است. رقم پیش‌بینی‌شده برای درآمد حاصل از توسعه ساختمانی شهر در بودجه سال ۱۴۰۵، طبق همین گزارش، ۱۲۸ هزار میلیارد تومان است.
با تقسیم ساده این مبلغ میان دو نیمه سال، سهم شش‌ماهه به ۶۴ هزار میلیارد تومان می‌رسد؛ البته برنامه وصول درآمدها ممکن است در طول سال یکسان نباشد.
مقایسه ارقام بودجه و درآمد شش‌ماهه
| شاخص | مبلغ |
|---|---|
| بودجه سالانه شهرداری تهران | ۳۲۲ هزار میلیارد تومان |
| نصف بودجه سالانه، به‌عنوان مبنای مقایسه | ۱۶۱ هزار میلیارد تومان |
| درآمد شش‌ماهه اعلام‌شده در گزارش | ۲۰۲ هزار میلیارد تومان |
| اختلاف درآمد با نصف بودجه سالانه | ۴۱ هزار میلیارد تومان |
| درآمد سالانه پیش‌بینی‌شده از عوارض توسعه ساختمانی | ۱۲۸ هزار میلیارد تومان |
عبور درآمد از پیش‌بینی، به‌تنهایی به معنای مازاد نهایی بودجه نیست. برای مشخص‌شدن وضعیت مازاد یا کسری، باید هزینه‌ها، تعهدات و عملکرد مالی دوره نیز بررسی شود.
آیا افزایش تراکم باعث رشد درآمد شده است؟
گزارش ارسالی، افزایش یک تا دو طبقه تراکم ساختمانی در برخی مناطق و محله‌های تهران را به‌عنوان یکی از عوامل احتمالی رشد درآمد مطرح می‌کند.
با این حال، در متن تأکید شده که آمار رسمی تفکیکی در این زمینه منتشر نشده است. بنابراین، ارتباط افزایش تراکم با درآمد بیشتر شهرداری، در حد یک فرضیه باقی می‌ماند و نمی‌توان آن را علت قطعی معرفی کرد.
همچنین برآورد وصول ۱۰۰ تا ۱۱۰ هزار میلیارد تومان عوارض ساختمانی، بدون ارائه گزارش عملکرد این ردیف، قابل تأیید نیست. تعیین سهم واقعی این بخش نیازمند انتشار میزان وصول عوارض پروانه، تراکم و تغییر کاربری است.
منابع بیشتر چگونه هزینه می‌شود؟
در ادامه گزارش، از احتمال ارائه متمم بودجه ۱۴۰۵ به شورای شهر تهران نام برده شده است. توسعه ناوگان اتوبوسرانی و اجرای طرح «سبد معیشت» با عرضه ۱۲ قلم مواد غذایی نیز از اقدامات مطرح‌شده در متن هستند.
با این حال، برای نسبت‌دادن هزینه این طرح‌ها به درآمد فراتر از پیش‌بینی، باید منابع تأمین مالی و مصوبات مربوط به هر برنامه مشخص باشد.
انتشار گزارش تفصیلی عملکرد شش‌ماهه می‌تواند روشن کند که افزایش منابع شهرداری تهران تا چه اندازه به عوارض ساختمانی، مالیات بر ارزش افزوده، فروش املاک یا سایر ردیف‌ها وابسته بوده است.
