<pبه گزارش اقتصادنیوز و روزنامه سازندگی، اظهارات اخیر مسعود پزشکیان در نیویورک، رئیس‌جمهور ایران، سوالات مهمی درباره سازوکار تصمیم‌گیری در سیاست خارجی کشور مطرح کرده است. پزشکیان در گفت‌وگو با برنامه «فیس دِنیشن» شبکه CBS از وجود یک تیم ۶ نفره متشکل از نمایندگانی از نهادهای مختلف امنیتی، مجلس و دولت سخن گفت که درباره موضوعات حساس مانند مذاکره، جنگ، آتش‌بس و رابطه با آمریکا تصمیم‌گیری می‌کنند.
رد پای کمیته ۶ نفره در سیاست خارجی ایران
این سازوکار پیشینه‌ای قدیمی دارد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، پیش‌تر از کمیته‌ای با عنوان «کمیته هسته‌ای» در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی یاد کرده که بعدها به «کمیته مذاکره» و نهایتاً «کمیته ۶ نفره» معروف شد. این کمیته مسئول بررسی و جمع‌بندی موضوعات کلیدی مذاکرات و سیاست خارجی است و مصوبات آن مسیر شورای عالی امنیت ملی را طی می‌کند.
اعضای احتمالی کمیته ۶ نفره
بر اساس گفت‌وگوهای روزنامه سازندگی با پنج چهره سیاسی، ترکیب ۶ نفره به‌علاوه رئیس‌جمهور شامل محمدباقر قالیباف (رئیس مجلس شورای اسلامی)، محسن رضایی (دبیر شورای عالی امنیت ملی)، عباس عراقچی (وزیر امور خارجه)، سردار احمد وحیدی (فرمانده کل سپاه پاسداران)، سردار علی عبداللهی (رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و سرپرست وزارت اطلاعات) و مسعود پزشکیان (رئیس‌جمهور) است.
این فهرست رسمی نیست اما برآیند قرائن و ارزیابی‌های سیاسی است. حضور نمایندگان قوه مقننه، قوه مجریه، نهادهای امنیتی و اطلاعاتی در این کمیته نشان‌دهنده هماهنگی میان اضلاع مختلف سیاست خارجی و امنیتی کشور است.
دیدگاه‌های متفاوت درباره ترکیب و نقش کمیته
سیدحسین مرعشی، دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی، ترکیب ۶ نفره را مشابه عنوان کرده و تأکید دارد که نماینده مستقیم رهبر انقلاب در این کمیته حضور ندارد، اما این به معنای استقلال تصمیم‌ها از رهبری نیست بلکه سازوکاری برای هماهنگی در سطوح مختلف حاکمیت است.
علی هاشمی، قائم‌مقام دبیرکل حزب کارگزاران، احتمال حضور چهره‌هایی مانند غلامحسین محسنی‌اژه‌ای و محمدرضا عارف را نیز مطرح کرده و جایگاه دبیر شورای عالی امنیت ملی و رئیس قوه قضائیه را در ترکیب کمیته متفاوت می‌داند.
محمد عطریان‌فر، معاون سیاسی دبیرکل حزب کارگزاران، معتقد است این کمیته زیر نظر رئیس‌جمهور فعالیت می‌کند و اعضای آن از چهره‌های حقوقی ذی‌ربط در حوزه امنیت، اطلاعات و سیاست خارجی هستند که در شورای عالی امنیت ملی نیز عضویت دارند.
جمع‌بندی
کمیته ۶ نفره تصمیم‌گیر سیاست خارجی ایران، به عنوان یک سازوکار هماهنگی میان نهادهای مختلف، نقش کلیدی در تعیین سیاست‌های حساس کشور دارد. اگرچه ترکیب دقیق اعضا به صورت رسمی اعلام نشده، اما تحلیل‌ها و اظهارات چهره‌های سیاسی نشان می‌دهد این کمیته شامل نمایندگانی از قوه مجریه، مقننه، نهادهای امنیتی و اطلاعاتی است که با هدف اتخاذ تصمیمات هماهنگ و سریع درباره موضوعات مهمی مانند مذاکرات با آمریکا، جنگ و آتش‌بس فعالیت می‌کند.
