“`html
وضعیت تهران در سال ۱۴۲۶: بهتر یا بدتر از ۱۴۰۵؟
بررسی آینده تهران یکی از سوالات مهمی است که مطرح می‌شود. آیا تهران در سال ۱۴۲۶ وضعیت بهتری نسبت به سال ۱۴۰۵ خواهد داشت یا نه؟ در این زمینه، بررسی طرح جامع تهران که ۲۰ سال پیش مصوب شده، اهمیت ویژه‌ای دارد.
نقش طرح جامع تهران در توسعه پایتخت
طرح جامع تهران به عنوان «سند بالادست شهرداری» برای توسعه شهری، مشخص کرده است که شهر باید از سال ۱۳۸۵ به گونه‌ای اداره شود که در سال ۱۴۰۵ به معیارهایی از جمله «سرسبز، امن و مقاوم در برابر سوانح، دارای فضای عمومی متنوع، زیرساخت‌های مناسب و حمل‌ونقل عمومی کارآمد» برسد.
واقعیت‌های تحقق طرح جامع
امروز پس از گذشت ۲۰ سال، تقریباً تنها ۲۷ درصد از اهداف این «سند توسعه تهران» به تحقق پیوسته است. این در حالی است که توسعه واقعی به معنای بهبود «کیفیت زندگی» ساکنان است و نه فقط گسترش فیزیکی شهری.
معنای گسترش در مقابل توسعه
تفاوت عمده‌ای میان «گسترش شهر» و «توسعه شهر» وجود دارد. در حالت گسترش، تنها رشد فیزیکی شهر فراهم می‌شود بدون آنکه کیفیت زندگی ساکنان ارتقا یابد. به عنوان مثال، بزرگراه‌سازی‌های اخیر به جای توسعه امکانات حمل‌ونقل عمومی، تنها ترافیک را افزایش داده و کیفیت جابجایی را کاهش داده است.
عوارض غفلت از طرح جامع
یکی از پیامدهای غفلت از «تاب‌آوری شهر» در دو جنگ اخیر، بی‌پناهی ساکنان در فضاهای شهری بود. علاوه بر این، مدیران شهری برای بارگذاری‌های ساختمانی، سند طرح جامع را نادیده گرفتند و امکانات پدافند غیرعامل ایجاد نشد.
دلایل نادیده گرفتن طرح جامع
عدم اعتبار قائل شدن برای طرح جامع شهر تهران یکی از مشکلات عمده است که ناشی از تعطیلی نهاد پایش شهر در دهه ۹۰ بوده است. در صورتی که این نهاد فعال بود، می‌توانست ضامن تحقق اهداف طرح جامع باشد.
همچنین، اتصال بودجه شهر به درآمد حاصل از اجرانشدن طرح‌های جامع و تفصیلی، به تعلیق این طرح‌ها منجر شده که بحرانی‌تر شدن وضعیت را به همراه داشته است.
آینده تهران: چالش‌ها و راهکارها
اکنون مقدمات تدوین طرح جامع جدید شهر تهران در حال انجام است. اما اگر تهران با روش‌های ۲۰ سال گذشته اداره شود، نه تنها سند جدید توسعه اعتبار نخواهد داشت، بلکه کیفیت زندگی شهری در سال ۱۴۲۶ بدتر خواهد شد.
“`
