“`html
ماجرای «راحت خانهدارشدن» در نیمه دهه ۹۰
در دهه ۹۰، خانهدارشدن با استفاده از «وام بانکی» به طرز قابل توجهی سادهتر از امروز بود. اگر در آن زمان نزدیک به ۴ میلیارد تومان «وام مسکن» به زوجها تعلق میگرفت، امروز شرایط به گونهای متفاوت است؛ نه بانکها قادر به تامین این مبلغ هستند و نه زوجها توان بازپرداخت آن را دارند.
تجربه موفقیتآمیز زوجهای جوان در سالهای ۹۵ و ۹۶
در سالهای ۹۵ و ۹۶، گروه بزرگی از زوجهای جوان توانستند بعد از ۳ تا ۵ سال صاحبخانه شوند؛ اتفاقی که برای زوجهای تازهکار امروز به ویژه در شرایط موجود تقریبا غیرممکن به نظر میرسد.
شرایط بازار مسکن ۱۰ سال پیش
برای درک بهتر وضعیت خانهدارشدن در آن زمان، بررسیهای کانال «رصدخانه بازار مسکن» نشان میدهد که فضای اقتصادی ایران در نیمه دهه ۹۰ از پنج جنبه مساعد بود:
۱. وضعیت درآمدی خانوارها
در سال ۹۵، درآمد سرانه ایرانیها به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰ حدود ۱۰۰ میلیون تومان بود که نسبت به سال ۹۲ حدود ۷.۵ درصد افزایش داشت. امروزه اما این درآمد نسبت به ۸ سال گذشته حدود ۱۲ درصد افت کرده است.
۲. نوآوری شبکه بانکی
در آن مقطع، شبکه بانکی هنوز به دنبال «ابزارآفرینی و نوآوری برای تقویت نظام تامین مالی مسکن» بود. متاسفانه، امروز بانکها به کلی تامین مالی مسکن را کنار گذاشتهاند و سهم مسکن از کل تسهیلات بانکی به ۲ تا ۳ درصد کاهش یافته است. کارشناسان اقتصاد این وضعیت را به «ویروس ویرانگر تسهیلات تکلیفی» نسبت میدهند.
۳. وام خرید مسکن «مسکنیکم»
سال ۹۵، وام خرید مسکن به نام «مسکنیکم» تصویب شد که ۸۰ میلیون تومان تسهیلات برای زوجهای فاقد مسکن در نظر گرفته شد.
۴. قیمت مسکن
در آن زمان، قیمت مسکن مترمربعی ۴ میلیون تومان بود که برای ۴ سال تقریباً ثابت ماند. این مساله خریداران مسکن را قادر میساخت که با وام «یکم» بهای ۲۰ مترمربع آپارتمان در تهران را تامین کنند. این در حالی است که این رقم امروز به ۲ مترمربع کاهش یافته است.
۵. توان بالای بازپرداخت وام مسکن
اگر امروز بخواهیم معادل ۲۰ مترمربع بهای خرید یک واحد مسکونی در تهران «وام خرید» داده شود، این مبلغ باید حدود ۳ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان باشد. اقساط این تسهیلات به حداقل ۸۵ میلیون تومان در ماه خواهد رسید؛ رقمی که تقریبا ۲ برابر «متوسط دستمزد ماهانه یک شاغل جوان در تهران» است و به این ترتیب، معادله به یک «سلب توان وامپذیری برای خانهدارشدن» تبدیل میشود.
چالشهای اقتصادی و غیراقتصادی برای خانهدارشدن
به طور خلاصه، عواملی که در این دهه باعث تبدیل «۵ فاکتور مناسب نیمه دهه ۹۰» به عناصر کمیاب شدهاند، مجموعهای از ریسکهای اقتصادی و غیراقتصادی هستند که بر بازار مسکن تاثیر گذاشتهاند.
“`
